TR
EN
DEKalibrasyon aralığı nasıl belirlenir?
Kalibrasyon aralığı, bir cihazın iki kalibrasyonu arasındaki süredir. ISO/IEC 17025 ve ISO 9001 belirli bir süre şart koşmaz; aralığı cihazın sahibi, cihazın güvenilirliğini koruyacak şekilde belirler ve gerekçelendirir. Çok kısa aralık gereksiz maliyet ve iş kaybı, çok uzun aralık ise fark edilmeden toleransın dışına çıkmış bir cihazla ölçüm yapma riski demektir.
Aralığı belirlemenin adımları
-
Başlangıç aralığını seçin
Yeni bir cihaz için geçmiş veri olmadığından başlangıç aralığı; üreticinin önerisi, benzer cihazlardaki deneyim, kullanım sıklığı ve ölçümün kritikliği dikkate alınarak seçilir. Birçok kuruluş başlangıç olarak bir yıl kullanır; bu bir kural değil, yalnızca yaygın bir başlangıç noktasıdır.
-
Geçmiş sonuçları izleyin
Her kalibrasyonda cihazın sapmasını kaydedin ve zamana göre izleyin. Sapma her seferinde toleransın çok içinde kalıyorsa aralık uzatılabilir; tolerans sınırına yaklaşıyor ya da aşıyorsa kısaltılmalıdır. Kalibrasyonlar arasında yapılan ara kontroller (ör. bir kontrol standardıyla kısa doğrulama) da bu karara veri sağlar.
-
Etkenleri değerlendirin ve kararı kaydedin
Aralık kararında şu etkenler birlikte değerlendirilir: kullanım sıklığı ve yoğunluğu, çalışma ortamı (sıcaklık, titreşim, toz), cihazın darbe görüp görmediği, ölçümün ürün kalitesine ya da güvenliğe etkisi, cihazın yaşı ve onarım geçmişi, mevzuat ya da müşteri şartları. Verdiğiniz kararı ve gerekçesini kaydedin; denetimde ilk sorulacak konulardan biridir.
ILAC-G24 rehberindeki yöntemler (genel bakış)
ILAC ve OIML'nin ortak yayımladığı ILAC-G24 / OIML D 10 rehberi, kalibrasyon aralıklarının belirlenmesi ve gözden geçirilmesi için yöntemler önerir. Bu yöntemler kabaca şöyle özetlenebilir:
- Basamak (otomatik ayarlama) yaklaşımı: Her kalibrasyonda cihaz toleransın içindeyse aralık uzatılır, dışındaysa kısaltılır.
- Kontrol kartı: Seçilen kontrol noktalarındaki sonuçlar grafik üzerinde izlenir, kayma eğilimine göre aralık ayarlanır.
- Kullanım süresine bağlı aralık: Takvim yerine cihazın çalıştığı süreye göre kalibrasyon yapılır.
- Ara kontrol (kara kutu) yaklaşımı: Cihaz düzenli olarak basit bir kontrolden geçirilir, sorun görülürse tam kalibrasyona gönderilir.
Hangi yöntemin uygun olduğu cihaz sayısına, eldeki veriye ve risk düzeyine bağlıdır; ayrıntılar için rehberin kendisine başvurun.
Kayıt tutma
Her cihaz için kalibrasyon tarihlerini, sonuçlarını, sapmaları, ara kontrol sonuçlarını, onarımları ve aralık değişikliklerinin gerekçelerini aynı yerde tutun. Bu kayıtlar hem aralığı veriye dayalı belirlemenizi hem de denetimde kararlarınızı göstermenizi sağlar. Takip listesi için Cihaz kalibrasyon takip listesi nasıl tutulur? rehberine bakın.
Sık sorulan sorular
Kalibrasyon aralığı mutlaka bir yıl mı olmalı?
Hayır. Standartlar belirli bir süre şart koşmaz. Bir yıl yaygın bir başlangıçtır; aralık cihazın geçmiş sonuçlarına, kullanımına ve riske göre uzatılabilir ya da kısaltılabilir.
Kalibrasyon laboratuvarı aralığı belirleyebilir mi?
Laboratuvarlar müşteriyle anlaşılmadıkça sertifikaya aralık önerisi yazmaz. Aralığı cihazın sahibi belirler; laboratuvarın görüşünü alabilirsiniz.
Cihaz düştü ya da darbe aldı; bir sonraki tarihi beklemeli miyim?
Hayır. Darbe, arıza şüphesi ya da beklenmeyen sonuç gibi durumlarda cihazı kullanmayı bırakıp ara kontrol ya da kalibrasyon yaptırın.
BYK Yazılım Destek Ekibi
Bu rehber BYK Yazılım destek ekibi tarafından hazırlanır ve düzenli olarak gözden geçirilir. Son güncelleme: 04.10.2026.
İlgili rehberler
Kalibrasyon tarihlerini kaçırmayın
BYK Yazılım'ın kalibrasyon takip yazılımı, dış laboratuvara gönderilen her cihazı plandan uygunluk kararına kadar tek sistemde izlemenizi sağlar.
Bize ulaşın Kalibrasyon takip yazılımı